Damar Tıkanıklığı Tedavisi (Periferik Arter Hastalığı – Endovasküler Tedavi)
Periferik arter hastalığı (PAH), kol ve bacakları besleyen atardamarların daralması veya tıkanması sonucu gelişen yaygın bir dolaşım bozukluğudur. Damarlarda biriken plaklar nedeniyle kan akımı engellenir ve yürüme ağrısı, bacaklarda soğukluk, uyuşukluk veya ilerleyen evrelerde iyileşmeyen kronik yaralar ortaya çıkabilir. Girişimsel radyolojide uygulanan endovasküler tedaviler, açık ameliyatlara gerek kalmadan anjiyografi eşliğinde tıkalı damarların damar içinden açılmasını sağlar. Balon anjiyoplasti, stent yerleştirilmesi ve kireç tıraşlama (aterektomi) gibi minimal invaziv yöntemler sayesinde kan akımı yeniden sağlanır, ağrılar azaltılır ve uzuv kaybı riski önemli ölçüde düşürülür.
Bu İşlem Hangi Durumlarda Yapılır?
Yürüme Ağrısı (Kladikasyon)
Belirli bir mesafe yürümekle bacaklarda oluşan, dinlenmekle geçen şiddetli ağrı ve kas krampları şikâyetlerinde uygulanır.
İstirahat Ağrısı
Damar tıkanıklığının ilerlemesi sonucu yürüme şartı olmaksızın, dinlenme halindeyken veya gece uykudan uyandıran sürekli ağrılarda tercih edilir.
Kritik Uzuv İskemisi ve Yaralar
Ayak veya bacaklarda beslenme bozukluğuna bağlı gelişen, iyileşmeyen kronik yaralar, gangren odakları veya uzuv kaybı riski varlığında kullanılır.
Belirgin Damar Darlıkları
Yapılan görüntüleme tetkiklerinde kol veya bacak atardamarlarında kan akışını ciddi derecede engelleyen darlık ya da tam tıkanıklık saptanması durumunda uygulanır.
İşlemin Avantajları
Ameliyatsız ve Kesiksiz
Açık cerrahi (bypass) ameliyatlarına gerek kalmaz, büyük kesi ve dikiş izleri oluşmaz.
Lokal Anestezi Konforu
Genel anestezi gerektirmeden, sadece damar giriş bölgesinin uyuşturulması ile hasta uyanıkken konforlu şekilde uygulanır.
Hızlı İyileşme ve Taburculuk
Hastanede uzun süre yatış gerektirmez, hastaların büyük çoğunluğu ertesi gün normal yaşamlarına dönebilir.
Uzuv Kaybı Riskinin Azaltılması
Kritik bacak tıkanıklıklarında kan akımını hızla düzelterek dokuların beslenmesini sağlar ve bacağın korunmasına yardımcı olur.
İşlem Nasıl Yapılır?
1. Tanı ve Görüntüleme
İşlem öncesinde Doppler ultrason, BT anjiyografi ya da MR anjiyografi ile damar darlığının veya tıkanıklığının yeri net olarak belirlenir.
2. Damar Girişi
Lokal anestezi altında, genellikle kasık veya el bileği atardamarından çok ince kılıf ve kateter düzenekleri ile damar sistemine girilir.
3. Anjiyografi ve Tıkanıklığı Geçme
Kontrast madde verilerek tıkanıklık anlık görüntülenir; özel kılavuz teller yardımıyla tıkalı bölgeden güvenle karşı tarafa geçilir.
4. Balon, Stent veya Aterektomi
Daralmış alanda balon şişirilerek damar açılır. Gerekirse stent yerleştirilir veya kireç tıraşlama (aterektomi) cihazları ile plak temizlenir.
5. Son Kontrol
Kan akımının tamamen düzeldiği teyit edildikten sonra kateterler çıkarılır, giriş yerine baskı uygulanır. İşlem 45-90 dakikada tamamlanır.
İyileşme Süreci ve Riskler
Erken Dönem
İşlem sonrasında giriş bölgesinde kanama kontrolü amacıyla hastanın birkaç saat sırtüstü yatak istirahati yapması istenir.
Günlük Hayata Dönüş
Hastalar genellikle bir gece hastane yatışının ardından ertesi gün taburcu edilir ve ağır kaldırmamak şartıyla rutinlerine dönebilir.
Olası Komplikasyonlar
Giriş yerinde hafif morarma, hematom; çok nadiren damar duvarında zedelenme (dissection), erken dönemde yeniden daralma ya da kontrast madde hassasiyeti görülebilir.
Sık Sorulan Sorular
Periferik arter hastalığı nedir?
Kol ve bacak damarlarının plak birikimi nedeniyle daralması ya da tamamen tıkanması ile seyreden bir dolaşım sistemi hastalığıdır.
Damar tıkanıklığı ameliyatsız açılır mı?
Evet, günümüzde anjiyografi altında balon, stent ve plak tıraşlama yöntemleri ile damarlar ameliyatsız olarak başarıyla açılabilmektedir.
Balon anjiyoplasti ve stent nedir?
Balon, daralan damarı mekanik olarak genişletme işlemidir; stent ise açılan damarın tekrar büzüşüp kapanmasını önleyen metal kafes yapıdır.
İşlem sırasında ağrı hissedilir mi?
Hayır, lokal anestezi uygulandığı için sadece hafif bir dokunma ve baskı hissi olur, şiddetli ya da dayanılamaz bir ağrı oluşmaz.
Açılan damar tekrar tıkanır mı?
Risk faktörleri (sigara, diyabet, yüksek kolesterol) kontrol altına alınmazsa ve ilaçlar düzenli kullanılmazsa zamanla tekrar daralma riski mevcuttur.