Gastrointestinal Kanama Tedavileri (Anjiyografik Embolizasyon)
Gastrointestinal kanama (GİS kanaması), mide, ince bağırsak veya kalın bağırsak kaynaklı ciddi bir sağlık sorunudur. Anjiyografik embolizasyon tedavisinde kasık veya bilek damarından ince kateterler ile kanayan damara ulaşılır ve özel embolizasyon materyalleri ile kanama hızlı ve hedefe yönelik şekilde durdurulur. Özellikle endoskopi ile durdurulamayan, masif veya tümör kaynaklı kanamalarda cerrahiye alternatif hayat kurtarıcı bir tedavi yöntemidir.
Bu İşlem Hangi Durumlarda Yapılır?
Endoskopik Tedavinin Başarısız Olduğu Kanamalar
Endoskopi ile kontrol altına alınamayan veya tekrar eden mide ve bağırsak kanamalarında uygulanabilir.
Masif veya Hemodinamik Olarak Anlamlı Kanamalar
Yoğun kan kaybı, tansiyon düşüklüğü ve kan transfüzyonu gereksinimi olan hastalarda hızlı müdahale gerekebilir.
Tümöre Bağlı GİS Kanamaları
Mide tümörleri, kolon kanseri ve ince bağırsak tümörlerine bağlı kanamalarda kullanılabilir.
Damar Kaynaklı Kanamalar
Anjiyodisplazi, pseudoanevrizma ve arteriyovenöz malformasyonlar (AVM) gibi damar hastalıklarına bağlı kanamalarda uygulanır.
Travma veya Cerrahi Sonrası Kanamalar
Karın travmaları veya ameliyat sonrası gelişen kanamalar da embolizasyon ile tedavi edilebilir.
İşlemin Avantajları
Hızlı Kanama Kontrolü
Kanayan damar doğrudan hedeflenerek kısa sürede kanama durdurulabilir.
Cerrahiye Alternatif Tedavi
Özellikle yüksek riskli hastalarda açık cerrahiye gerek kalmayabilir.
Organ Koruyucu Yaklaşım
Sadece kanayan damar kapatılır ve çevre dokular korunur.
Tekrarlanabilir Tedavi
Gerekli durumlarda işlem tekrar uygulanabilir.
Kombine Tedavi İmkânı
Endoskopi ve medikal tedaviler ile birlikte kullanılabilir.
Daha Kısa İyileşme Süresi
Cerrahiye kıyasla hastanede kalış süresi genellikle daha kısadır.
İşlem Nasıl Yapılır?
Ön Değerlendirme
Kanamanın kaynağını belirlemek için BT anjiyografi, endoskopi ve laboratuvar testleri kullanılabilir.
Anestezi ve Hazırlık
İşlem genellikle lokal anestezi ve sedasyon altında yapılır.
Kateter ile Damar Girişi
Kasık veya bilek atardamarından ince bir kateter ile damar sistemine girilir.
Kanayan Damarın Tespiti
Floroskopi ve anjiyografi ile kanamanın olduğu damar belirlenir.
Embolizasyon Uygulaması
Kanayan damar koil, mikropartikül veya sıvı embolizan ajanlar ile kapatılır.
İşlemin Sonlandırılması
Kanamanın durduğu görüntüleme ile doğrulanır ve kateter çıkarılır.
İşlem Sonrası Süreç
Yakın Takip
Hasta işlem sonrası gözlem altında tutulur ve hayati bulgular takip edilir.
Beslenme
Kanamanın durumuna göre beslenmeye kademeli olarak başlanır.
Aktivite
Bir süre ağır fiziksel aktivitelerden kaçınılması önerilir.
İlaç Tedavisi
Gerekli durumlarda mide koruyucu veya destekleyici ilaçlar verilebilir.
Kontroller
Hastanın klinik durumu ve gerekirse görüntüleme ile takip yapılır.
İlgili Sorular
Embolizasyon, özellikle endoskopik tedavinin başarısız olduğu veya tekrarlayan kanamalarda, masif kanamalarda, tümöre bağlı kanamalarda ve cerrahi riski yüksek olan hastalarda tercih edilir. BT anjiyografide aktif kanama odağı tespit edilen hastalarda doğrudan embolizasyona yönlendirilebilir.
Endoskopi, mide ve bağırsağın iç yüzeyinden kanamanın görülerek tedavi edilmesini sağlar. Embolizasyon ise damar yolu ile kanayan artere ulaşarak dışarıdan kanama kontrolü sağlar. Endoskopi genellikle ilk basamak tedavidir; endoskopi ile durdurulamayan veya kaynağı belirlenemeyen kanamalarda embolizasyon devreye girer.
Anjiyografik embolizasyonun teknik başarı oranı %90–100 arasındadır. Klinik başarı (kanamanın kalıcı olarak durması) oranı ise %70–90 arasında değişir. Tekrar kanama durumunda işlem tekrarlanabilir veya cerrahi müdahale planlanabilir.
Bağırsakların zengin yan dal (kollateral) dolaşımı sayesinde iskemi riski düşüktür. Ancak özellikle kalın bağırsak kanamalarda ve yaygın embolizasyon yapılan durumlarda nadir de olsa iskemi gelişebilir. Deneyimli ekipler tarafından süperselektif embolizasyon uygulanarak bu risk en aza indirilir.
Anjiyografide aktif kanama odağı her zaman görüntülenemeyebilir; özellikle aralıklı (intermitan) kanamalarda bu durum sık yaşanır. Bu durumda provokatif anjiyografi, BT anjiyografi tekrarı, kırmızı kan hücresi sintigrafisi veya kapsül endoskopi gibi ek yöntemler kullanılabilir. Şüpheli damar alanına ampirik embolizasyon da bazı durumlarda uygulanabilir.
Sık Sorulan Sorular
İşlem süresi kanamanın yerine ve karmaşıklığına bağlı olarak 30 dakika ile 2 saat arasında değişir. Acil durumlarda mümkün olan en kısa sürede kanama kontrolü sağlanması hedeflenir.
İşlem lokal anestezi ve sedasyon altında yapılır; işlem sırasında ağrı hissedilmez. Embolizasyon sonrası tedavi edilen bölgede hafif karın ağrısı veya kramp tarzı ağrı olabilir, bu genellikle kısa sürelidir ve ağrı kesicilerle kontrol altına alınır.
Hastanede kalış süresi hastanın genel durumuna ve kanamanın ciddiyetine bağlıdır. Başarılı embolizasyon sonrası genellikle 1–3 gün gözlem altında tutulur. Bu süre içinde kanamanın tekrar etmediği doğrulanır ve beslenmeye kademeli olarak başlanır.
Embolizasyon genel olarak güvenli bir işlemdir. Nadir görülen komplikasyonlar arasında hedef dışı embolizasyon, bağırsak iskemisi, damar girişi komplikasyonları (hematom, pseudoanevrizma) ve tekrar kanama sayılabilir. Süperselektif teknikler ve deneyimli ekipler bu riskleri en aza indirir.
Tekrar kanama oranı %10–30 arasında bildirilmektedir. Tekrar kanama durumunda embolizasyon işlemi yeniden uygulanabilir. Altta yatan nedenin (tümör, ülser, antikoagülan kullanımı vb.) tedavisi de tekrar kanama riskini azaltmak için önemlidir.
Beslenmeye başlama süresi kanamanın yerine ve ciddiyetine göre değişir. Genellikle işlemden 6–24 saat sonra sıvı gıdalarla başlanır ve kademeli olarak normal beslenmeye geçilir. Bağırsak iskemisi riski açısından yakın takip yapılır.
Kan sulandırıcı kullanımı embolizasyon için kontrendikasyon oluşturmaz; aksine kan sulandırıcı kullanan hastalarda kanama kontrolü daha da önemlidir. Ancak işlem öncesi ve sonrasında ilaç dozları ve pıhtılaşma parametreleri yakından takip edilir. Kan sulandırıcı yönetimi hasta bazında değerlendirilir.